Michael Pollan Netflix: Cooked
Om dit artikel te bewaren moet je ingelogd zijn.
Inloggen | Registreren

42/2016
4 apr 2016 0 472
Al decennialang zet wereldberoemd journalist, schrijver en voedingsdeskundige Michael Pollan zich in voor het verbeteren van onze omgang met voeding. Talloze boeken over dit onderwerp verschenen van zijn hand, waaronder het enorm populaire ‘Cooked: A natural history of transformation’. In ‘Cooked’ geeft Pollan zijn bijzondere kijk op ons eten aan de hand van de vier elementen: water, lucht, vuur en aarde.

Tekst Niels Bakker

Onlangs verscheen bij Netflix een 4-delige documentaire reeks gebaseerd op het gelijknamige boek. De première had plaats tijdens het filmfestival van Berlijn, waar Pollan zelf aanwezig was. Op uitnodiging van Uitgeverij De Arbeidspers die zijn Nederlandse vertalingen verzorgt, reisde ik af naar Berlijn voor een ontmoeting met de Amerikaanse schrijver en vroeg hem naar de huidige staat van onze voeding.

Wat is de belangrijkste reden dat mensen slecht eten? Tijd, geld, onwetendheid, marketing…?
'Geld? Nee. Ik denk als je bereid bent tijd te investeren in goed eten, je dat kunt zonder veel geld. Het geniale van koken is dat het een economische activiteit is. Je maakt een grote pan soep of chili, je stopt het in de vriezer en je hebt vier maaltijden.
 
De meeste keukens zijn gebaseerd op het verkrijgen van heel veel smaak uit slechte stukken vlees of groenten die lange tijd liggen te rotten of rijpen. Zo vindt de Franse keuken zijn oorsprong in 'ongewenste' ingrediënten als orgaanvlees. Het heeft zijn wortels in de boerenkeuken, en die draait volledig om economisch (financieel) verantwoord handelen. Tijd is een groter probleem. We werken enorm veel uren en we zoeken een gemakkelijke uitweg aan het eind van de dag.

Verder geloof ik dat de manier waarop voeding door de industrie wordt aangeboden aan de consument van invloed is. De industrie heeft heel hard gewerkt om onze keukens binnen te treden en tussen ons en onze voeding te komen. Ze verdienen nou eenmaal meer geld aan bewerkt, dan aan onbewerkt voedsel. Voor de voedingsmiddelindustrie was het een 100-jarig gevecht om in de keuken te komen. Lange tijd verzette men zich hier tegen, ook in tijden waarin vrouwen in grote getalen werkten, zoals tijdens WOII. Vrouwen bleven koken en zeiden nee tegen gemaksvoeding. Ze haalden trots uit koken en zagen het als een creatief proces; de keuken was een arena voor zelfexpressie.
 
Maar de industrie bleef aandringen en kreeg de wind mee door de feministische revolutie. Vrouwen zeiden: ‘we kunnen niet én werken, én het huishouden doen, én voor de kinderen zorgen, én koken.’ De mannen wisten wel dat ze eigenlijk bij moesten bijspringen, maar lieten dit na. En deze gespannen verhouding eindigde toen de voedingsindustrie met haar reclames naar voren kwam en zei: ‘geen geruzie, laat ons maar voor jullie koken.’
 
De voedingsindustrie heeft dus een hoop huwelijken gered?
'Ja, ze redden een hoop huwelijken en deden spanning afnemen. En dat is waar reclame om draait; het eerst creëren en vervolgens weer ontdoen van spanning. Goed voorbeeld hiervan is een billboard van KFC (Kentucky Fried Chicken) uit de seventies. Je ziet een grote emmer met gefrituurde kip en de headline ‘Women’s liberation’. Ze stelden fastfood op één lijn met de ambities van vrouwen en dat werkte. Vanaf die periode nam het zelf koken af.'

Een goede zaak voor de vrijheid van de vrouw?
'Persoonlijk denk ik niet dat kant-en-klaar eten en fastfood bevrijdend zijn. Het zorgt voor een nieuw soort afhankelijkheid. Als je echtgenoot niet wil bijdragen aan het huishouden en je kinderen niet helpen, dan is fastfood voor veel vrouwen schijnbaar het enige alternatief om zelf ook te kunnen werken. Ik denk dat deze verschuiving ons veel gekost heeft. De wereldbevolking lijdt aan een hoge mate van obesitas en diabetes, en gezinnen eten vaak niet meer samen.
 
Ik bezocht voor een artikel een tijd geleden General Mills, een bedrijf vergelijkbaar met Unilever. Het bedrijf had (met toestemming van de bewoners) camera’s geïnstalleerd in huizen om een beeld te krijgen van wat zich afspeelt aan de eettafel. Wat je ziet is dat de moeder het langst aan tafel zit, ongeveer een half uur, en bijvoorbeeld een salade maakt. Dan komt het ene kind thuis, stopt een burrito in de magnetron, een ander kind warmt een dieetmaaltijd op en vader een pizza. Ze eten het wel even aan tafel, maar dat noem ik geen gezinsdiner. Eén van de voordelen van koken is dat het gelijker tijd klaar is en dat je aan tafel gaat zitten om er samen van te genieten. Dat is iets heel anders.'
 
Wat voor advies zou je dergelijke gezinnen willen geven?
'Ik vind dat we allemaal terug de keuken in moeten, mannen, vrouwen én kinderen. Tenzij we onze kinderen betrekken bij het koken, verlaten ze op 18-jarige leeftijd het huis en hebben ze geen idee hoe ze voor zichzelf moeten zorgen. Dan zijn ze volledig afhankelijk van de voedingsindustrie, wat wil zeggen dat ze gezondheidsproblemen zullen ontwikkelen. Ze worden er absoluut geen betere eters van. Je doet je taak niet als ouder als je je kinderen de wijde wereld in stuurt zonder kennis van een paar basisrecepten. Ik heb zelf een zoon die een heel erg moeilijke eter was. Acht jaar lang at hij bijna alleen maar wit voedsel. Brood, rijst, pasta zonder saus. En zo nu en dan een wortel.'
 
Hoe was dat voor jou als man die zijn hele leven met voeding bezig is?
'Het was een ‘pain in the ass!’. Zeker als we op reis gingen was het veel werk. Zo hield hij bijvoorbeeld van één bepaald merk pasta. Op vakantie naar de Caribische eilanden gingen namen we een aantal dozen mee. Hij was toen zes. In een restaurant gaven we de pasta aan de kok, die het kookte in water. Toen mijn zoon zijn eerste hap nam, zei hij meteen: ‘dit smaakt niet lekker.’ De smaak was beïnvloedt door het water dat daar anders smaakt.
 
Hij leerde pas eten toen hij een zomerbaantje in een restaurant kreeg. De bediening at altijd samen en hij zat daar met allemaal mensen die hij cool vond. Er werden borden rondgedeeld met kwartel en eend, maar nu had hij gezien hoe het was klaargemaakt. Zolang je kinderen dat niet laat zien, vinden ze voeding een beetje eng. Na de zomer werd hij een goede eter.'
 
In de aflevering ‘Fire’ zien we hoe eten verschillende bevolkingsgroepen kan samenbrengen. Welke sociale rol speelt voeding?
'Voeding brengt mensen samen, of het nou familieleden, mensen binnen een gemeenschap of zelfs vijanden zijn. Er is een reden waarom er altijd een uitgebreid banket is als wereldleiders samen komen. Samen eten wordt omlijst door allerlei rituelen die ervoor zorgen dat zelfs mensen die elkaar haten met elkaar in gesprek gaan. Voeding gaat over veel meer dan dat wat we in onze mond stoppen. Als we dat vergeten en voeding slechts als brandstof of entertainment zien, raken alle belangrijke waarden die ook rondom voeding hangen kwijt. En dat brengt ons zowel op sociaal-, duurzaam- en gezondheidsvlak echt helemaal niets goeds.'
 

Deel Artikel
Bewaar artikel
Om dit artikel te bewaren moet je ingelogd zijn.
Inloggen | Registreren





    Vrienden

    Meer Vrienden